Yüzyıllardır kutlanan buluşma: Hıdırellez

featured
service
Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala

Hızır ve İlyas peygamberlerin yılda bir kere gerçekleştiğine inanılan buluşması ve baharın müjdecisi “Hıdırellez” yüzyıllardır kutlanıyor.

Hızır ve İlyas sözlerinin birleştirilmesi sonunda ortaya çıkan ve her yıl 5-6 Mayıs’ta kutlanan “Hıdırellez”, Anadolu, Orta Doğu, Irak, Suriye, Kırım, Azerbaycan ile Balkan ülkelerinde “bayram” olarak bedellendiriliyor.

Hıdırellez nedir, ne vakitten beri kutlanıyor?

Hızır ve İlyâs isimlerinin halk ağzında aldığı halden ibaret olan hıdrellez, kökü İslâm öncesi eski Orta Asya, Ortadoğu ve Anadolu yaz bayramlarına dayanan, Hızır veyahut Hızır ve İlyâs kavramları etrafında dinî bir muhtevaya bürünmüş halk bayramının ismidir. Bu bayram, merkezini bilhassa Anadolu ve Balkanlar’ın, Kırım, Irak ve Suriye’nin teşkil ettiği Batı Türkleri ortasında, bugün kullanılmakta olan Gregoryen takvimine nazaran 6 Mayıs (eski Jülyen takvimine nazaran 23 Nisan) günü kutlanmaktadır.

Hıdrellez, halk ortasında ölümsüzlük sırrına erdiklerine ve biri karada, oburu denizde darda kalanlara yardım ettiklerine inanılan Hızır ve İlyâs peygamberlerin yılda bir kez bir ortaya geldikleri gün olarak kabul edilir. Fakat bu beraberlikte, ismi yaşatılmasına karşın uygulamada İlyâs’ın şahsiyeti büsbütün silinerek Hızır motifi öne çıkarılmıştır. Hasebiyle bu bayramda icra edilen bütün merasimler Hızır’la ilgilidir. Bunun temel sebebi, İslâm öncesi evrelerde üstte zikredilen üç büyük kültürün hâkim olduğu alanda bu yaz bayramı vesilesiyle kültleri kutlanan insan üstü varlıkların daha fazla Hızır’ın şahsiyetine uygun düşmesi ve onunla özdeşleşmesidir.

Osmanlı Devleti’nde 6 Mayıs (23 Nisan) halk ortasında yaz mevsiminin başlangıç tarihi sayılmaktaydı. Hakikaten eski takvimde yıl ikiye ayrılmış olup 23 Nisan’dan (6 Mayıs) 26 Ekim’e (8 Kasım) kadar süren 186 gün “Hızır günleri” ismiyle yaz mevsimini, 23 Nisan’a kadar devam eden 179 gün de “Kasım günleri” ismiyle kış mevsimini oluşturuyordu. Hıdrellez de kışın sona erip yazın başladığı gün olarak kutlanmaktadır.

Hızır ve İlyâs’a tahsis edilen bu gün, İslâm dünyasının her tarafında kutlanmadığı üzere kutlandığı yerlerde de ismi, tarihi ve yapılan merasimler birebir değildir. Her şeyden evvel İslâm folklorunda Hızır ile İlyâs hakkında çok güçlü bir inançlar ve efsaneler literatürü ve bu ikisinin yılda bir sefer görüştüğü inancı mevcut olduğu halde bu gün belirlenmiş değildir; hatta Türk dünyasının her tarafında 6 Mayıs kutlama günü olarak bilinmez. Ancak kesinlikle olan şudur ki, İslâm dünyasının kıymetli bir kısmında ve bu ortada Türkler ortasında her vakit hıdrellez ismi altında olmasa da Hızır ile İlyâs’ın birleştiği günün anısı çok evvelden beri değişik günlerde ve biçimlerde kutlanmaktadır.

Nitekim XVI. yüzyılda İstanbul’a yerleşen Yesevî tarikatına mensup Türkistanlı müellif Dokunaklısı, bu tarikatla ilgili çok değerli bir kaynak olan Cevâhirü’l-ebrâr min emvâci’l-bihâr isimli yapıtında (s. 196), başta Buhara ve Semerkant olmak üzere bütün Mâverâünnehir’de Hızır-İlyâs ismine şenlikler yapıldığını kaydeder. Ayrıyeten Türkiye’deki Alevîler ve İran’daki Kızılbaş Karakoyunlu Türkmenleri (Çihiltenler) ortasında şubat ayı ortalarında “Hızır nebî bayramı” ismiyle hıdrellezden farklı ve oruçla geçirilen bir bayramın kutlandığı bilinmektedir. Nevruz’dan altı hafta öncesine rastlayan bu bayram, eski on iki hayvanlı Türk takvimindeki yılbaşına tekabül etmekteydi.

Yalnız Anadolu, Balkanlar, Kırım, Irak ve Suriye Türkleri’ne mahsus bir halk şenliği olan hıdrellezin buralarda bilhassa 6 Mayıs’ta kutlanması iklim ve tabiat koşullarıyla ilişkilidir. Bu tarih, kelamı edilen bölgelerde ilkbahardan yaz mevsimine geçişi belirlemekte olup hicrî takvim sistemiyle hiçbir ilgisi yoktur.

5 Mayıs’ı 6 Mayıs’a bağlayan gece güneşin Ülker burcuna girdiği bir vakit modülüdür. Bu tarihten 7-8 Kasım’a kadar bu burcu güneşin batışından sonra görmek mümkün değildir. Yılın öteki günlerinde ise Ülker burcu güneş battıktan kısa bir müddet sonra görülebilmektedir. Bu suretle astronomik müşahedelere ve tabiat kaidelerine uygun bir halde yıl kış ve yaz olmak üzere iki mevsime bölünmüştür.

8 Kasım bütün özellikleriyle kışın başlangıç tarihini, 6 Mayıs’a rastlayan hıdrellez günü de gerçek manada yazın başlangıç tarihini oluşturmaktadır (Gökalp, Quand le crible était dans la paille, s. 211-231). Pek çok arşiv dokümanı, Osmanlılar devrinde devlet nezdinde bile işlerin yılın bu iki mevsimine, yani “rûz-i Hızır’dan (Hızır-İlyâs’tan) rûz-i Kasım’a” yahut “rûz-i Kasım’dan rûz-i Hızır’a” kadar olan iki periyoda nazaran planlandığını göstermektedir.

Hıdırellez Kuran’da geçiyor mu?

Kur’an’da Kehf suresi’nde Musa ve bir gencin kıssası anlatılmaktadır. Kehf Suresi’de dahil olmak üzere hiçbir yerde Hızır ismi geçmemektedir fakat çeşitli hadislerde bu halde anılmaktadır. Olayın yaşandığı yer için “iki denizin birleştiği yer” denilmektedir. Uzun bir seyahat yapan Musa ile yanındaki gencin beraberlerinde, yemek için getirdikleri balığın kaçması ile başlayan olay sonrasında, 65. ayette Derken kullarımızdan bir kul buldular ki, biz ona katımızdan bir rahmet vermiş, kendisine tarafımızdan bir ilim öğretmiştik. denilerek Hızır olarak atfedilenden bahsedilir.

0
mutlu
Mutlu
0
_zg_n
Üzgün
0
sinirli
Sinirli
0
_a_rm_
Şaşırmış
0
vir_sl_
Virüslü
Yüzyıllardır kutlanan buluşma: Hıdırellez

Tamamen Ücretsiz Olarak Bültenimize Abone Olabilirsin

Yeni haberlerden haberdar olmak için fırsatı kaçırma ve ücretsiz e-posta aboneliğini hemen başlat.

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

betnano
betnano
betnano
betnano
betnano giriş
sekabet
sekabet giris
totobet giris
totobet
supertotobet
supertotobet giriş
gebze avukat
gebze avukat firmaları
casino oyunları
en güvenilir bahis siteleri
forex firmaları
radar fx
dyorex
betnano giriş
betnano giriş
betnano giriş
betnano giriş
vbet giriş
vbet giriş
ngsbahis giriş
ngsbahis giriş
golden bahis
golden bahis
betnano giriş
Giriş Yap

Antalya Gündemi ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!

Bizi Takip Edin